سوالات المپياد ادبي- پايه سوم راهنمايي
4) کدام یک از گزینهها معنی واژهی «قریحه» است؟
1- روستا 2- بیهوده 3- ستیزه 4- ذوق
5) معنی درست کلمه «تنبیه» در مصراع «آفرینش همه تنبیه خداوند دل است» کدام است ؟
1- مجازات کردن 2- آگاه کردن 3 - ادب کردن 4- گوشمالی دادن
6) در عبارت زیر چند غلط املایی وجود دارد؟
«در دوستی نباید افراط کرد و همهی اصرار و رازها را نباید به دوست گفت. بسیاری از تفریطها در ارتباطهای ما، برخواسته از بی تجربگی ما در ایجاد ارتباط با دیگران است».
1-چهار 2- سه 3- دو 4- یک
7) با توجه به املای واژهها، کدام یک از کلمات درست معنی شده است؟
1- زُهره = درخشان 2- طرّار= دزد 3- جَزَع = شادی 4- استراق سمع= سرقت سمعک
8) با توجّه به معنی، املای کدام يک از گزينهها غلط است؟
1- طعن = سرزنش 2- مُهاورت =گفت و گوها 3- خوض نمودن = به عمق چیزی فرو رفتن 4- متقّدم = پیشین
9) با توجه به درس« جوانان و فرهنگ» حکیم و تاریخ نویس یونانی، کدام یک از موارد زیر را جزء برنامههای آموزشی کودکان ایرانی، نمیداند؟
1- دادگری، اعتدال و قناعت 2- آیین رزم و شکار 3- شرکت در مجالس فرهنگی 4- خو گرفتن به سختی و پرورش تن و روان
10) کدام یک از گزینهها مفهوم مصراع « چو دخلت نیست، خرج آهستهتر کن» است ؟
1- چون خرج نمیکنی، درآمدی نداری. 2- مطابق با درآمدت، خرج کن.
3- مطابق با خرجت، درآمد کسب کن. 4- خرج کن تا درآمد داشته باشی.
11) شاعر در بیت زیر چه شرایطی را برای«ارجمند شدن» لازم میداند؟
«بدان کوش تا زود دانا شوی / چو دانا شوی زود والا شوی»
1- کوشایی 2- والایی 3- دانایی 4- توانایی
12) مفهوم حدیث معروف « مَن عَرَفَ نَفسَه فَقَد عَرَفَ رَبّه» با کدام بیت ارتباط دارد؟
1- دل شود گر به علم بیننده / راه جوید به آفریننده 2- نیست آب حیات جز دانش / نیست باب نجات، جز دانش
3- دل بی علم، چشم بی نور است / مرد نادان، زمردمی دور است 4- آن چه در علم بیش میباید/ دانش ذات خویش میباید
13)کدام یک از گزینهها معنی و مفهوم درستتر عبارت زیر است؟
«هیچ پناهی مرا به از سایه عقل و هیچ کس دستگیرتر از سالار خرد نیست».
1- هیچ کس در پناه عقل و سایهی خرد نمیماند. 2- هیچ پناهگاهی بهتر از عقل و هیج کمک کاری بهتر از خرد نیست.
3- هیچکس بهتر از سایهی عقل و هیچ کمک کاری بهتر از خرد نیست. 4- هیچکس دستگیر کنندهتر از سالار خرد نیست.
14) مفهوم عبارت «این ملاطفت بپذیر که عاقل در مهمّات توقّف جایز نشمرد»کدام است؟
1- این مهربانی را بپذیر؛ زیرا عاقل در کارهای مهم توقّف میکند. 2- این مهربانی را بپذیر؛ زیرا عاقل در انجام کارهای مهمّ درنگ نمیکند.
3- این مهربانی را بپذیر؛ زیرا عاقل مهمّات را نگهداری نمیکند. 4- این مهربانی را بپذیر؛ زیرا مهمّ است که عاقل توقّف نکند.
15) «مقرون به ابواب بلا و مشقّت» یعنی:
1- قرنها در ابواب بلا و سختی 2- قرنها در دروازههای بلا و دشواری
3- نزدیک به درهای بلا و سختی 4- در عین بلا و آسایش
16) کدام گزینه با بیت « هر گیاهی که از زمین روید / «وَحدَهُ لاشَریکَ لَه»گوید» ارتباط معنایی کمتری دارد؟
1- پاک و بی عیب خدایی که به تقدیر عزیز / ماه و خورشید مسخّر کند و لیل و نهار
2- کوه و دریا و درختان همه در تسبیحاند / نه همه مستمعی فهم کند این اسرار
3- هرکس به طریقی صفت نعت تو گوید / بلبل به غزل خوانی و قمری به ترانه
4- بلبلان وقت گل آمد که بنالند از شوق / نه کم از بلبل مستی، تو بنال ای هوشیار
17) در بیت زیر، دوست خوب چگونه معرّفی شده است؟
« دوست آن باشد که گیرد دست دوست / در پریشان حالی و درماندگی »
1- وقتی درمانده شد، به سراغ دوست می آید. 2- هنگامی که بیمار شد، دوستی خود را ثابت میکند.
3- هنگام نیازمندی به کمک تو می آید. 4- هنگامی که بیمار شدی به سراغ دوست دیگری میرود.
18) کدام یک از گزینهها مفهوم درستتر عبارت زیر است؟
« پادشاهی چون محمود این جهان بدو داد و پادشاهی چون مسعود، آن جهان».
1- سلطان محمود، دنیا و سلطان مسعود حکومت را به او داد.
2- سلطان محمود و سلطان مسعود او را به راه خیر هدایت کردند.
3- سلطان محمود ثروت دنیا را به او داد و سلطان مسعود نیکی به او داد.
4- سلطان محمود وزارت را به او داد و سلطان مسعود، جهان آخرت را به او داد.
19) کدام مفهوم برای بیت زیر درستتر است؟
« مهرابله، مهر خرس آمد یقین / کین او مهر است و مهر اوست کین »
1- مهر انسان نادان با مهر خرس تفاوت دارد. 2- مهر و کین خرس یکی است.
3- مهر انسان نادان، مانند دوستی خاله خرسه است. 4- کین انسان نادان با خرس فرق دارد.
20) دو بیت زیر که از درس آب و آیینه انتخاب شده، در بارهی کیست ؟
« چشمههای خروشان تو را میشناسد / موجهای پریشان تو را میشناسد
پرسش تشنگی را تو آبی، جوابی / ریگهای بیـابان تو را میشناسد»
1- حضرت امام رضا علیه السّلام 2- حضرت امام خمینی "ره" 3- شهید آوینی 4- شادروان قیصر امین پور
پ) دستورزبان
21) نوع و زمان فعل جملههای زیر، به ترتیب کدام است ؟
« صیّادان بسیار آنجا آمدندی». « من همیشه ناکامی تو را عین شادکامی خود شمردمی».
1- مضارع اخباری- مضارع اخباری 2- ماضی استمراری- مضارع اخباری
3- ماضی استمراری- ماضی استمراری 4- مضارع اخباری – ماضی استمراری
22) کدام یک از ترکیبهای زیر، ترکیب وصفی است؟
1- خداوند دل 2- مرغان سحر 3- خوشهی زرّین 4- دامن صحرا
23) کدام یک از گزینههای زیر درست است؟
1- میگفتم= مضارع اخباری 2- گفته باشم = ماضی التزامی 3- گفته بودید = ماضی نقلی 4-خواهم گفت = ماضی استمراری
24) کدام یک از جملههای زیر ساده است؟
1- وقتی که من رسیدم، او رفته بود. 2- اگر درس بخوانی، موفقّ میشوی.
3- او دوست واقعی من است و مرا راهنمایی میکند. 4- تا نیایی، او نمیآید.
ت) تاریخ ادبیّات
25) «هشت کتاب» از کیست؟
1- ابوالفضل هروی 2- سهراب سپهری 3- شهید مطّهری 4- سعدی
26) نویسندهی کدام یک از آثار زیر درست ذکر شده است ؟
1- فرج بعد از شدّت= اسعد دهستانی 2- الابنیه عن حقایق الادویه = نصرا.. منشی
3 -کلیله و دمنه = بوشکور بلخی 4- کشف الاسرار = میبدی
27) کدام یک از آثار زیر از امام محمّد غزالّی است؟
1- روضهی خلد 2- کیمیای سعادت 3- اخلاق ناصری 4- مخزن الاسرار
28) توضیحات زیر مربوط به چه کسی است؟
« یکی ازدانشمندان قرن ششم است که کتاب «مرزبان نامه» اثر« مرزبان بن رستم» را به زبان طبری بود به فارسی برگرداند».
1- سعدالدّین وراوینی 2- عطّار نیشابوری 3- ابوریحان بیرونی 4- ناصر خسرو
ث) نگارش و انشا
29) کدام گزینه در بارهی متن زیر صادق نیست؟
تاریک روشن صبح بود. توی کوچههای تنگ و تاریک شهر کسی دیده نمیشد. صدای خروسی از دور دست میآمد. خانههای کاه گلی با دیوارهای کوتاه کم کم به چشم میآمدند. صدای اذان صبح از گلدستههای مسجد پر میکشید، از دیوارهای
خانهها میگذشت و از پنجرههای نیمه باز توی اتاقها میرفت.
1- شبکه معنایی 2- مراعات نظیر 3- نثر تاریخی 4- فضا سازی
30) همه گزینهها به جز گزینهی ................... از ویژگیهای یک متن جذّاب است.
1- آغاز نیکو 2- پیوستگی و انسجام 3- طرح ریزی اوّلیّه 4- پایان بندی مناسب
31) همهی گزینهها به جز گزینهی .........................برای غنیتر شدن متن انشا به کار میرود.
1- کاربرد نکتههای حکمت آمیز 2- تفصیل و بلندی عبارتها و جملهها
3- استفاده از اشعار مناسب 4- استفاده از اندرزها و حکایات کوتاه اخلاقی
32) هر گاه در انشا ،از زبان شخصیّتها سخن میگوییم به کدام یک از موارد زیر نباید توّجه کرد؟
1- موقعیّت و شخصیّت 2- شکل و قیافه 3- زبان 4- بیان و نوع واژهها
ج) بیاموزیم ( دانشهای ادبی)
33) کدام یک از گزینهها، دربارهی عبارت زیر درست است؟
« با خود میگفتم: جنگ بر پا شده بود تا محمّد جهان آرا به آن قافلهای ملق شود که به سوی عاشورا میرفت».
1- گفت وگوی بیرونی 2- دیالوگ 3- مونولوگ 4- گفت و گوی با دیگران
34) در بیت زیر چه آرایهای دیده میشود؟
آن شیر زن بمیرد؟ او شهریار زاد / « هرگز نمیرد آنکه دلش زنده شد به عشق»
1- تشبیه 2- تشخیص 3- تجنیس 4- تضمین
35) کدام یک از موارد زیر«داستان حیوان» یا «فابل» نیست؟
1-کلیله و دمنه 2- موش و گربه 3- مخزن الاسرار 4- مرزبان نامه
چ) آرایههای ادبی ( فصل سوم کتاب دانشهای ادبی)
36-آرایهای که به زیبایی بیت زیر افزوده است، در کدام بیت میتوان مشاهده کرد؟
«ارغوان جام عقیقی به سمن خواهد داد / چشم نرگس به شقایق نگران خواهد شد»
1- به سرو گفت کسی میوهای نمیآری / جواب داد که آزادگان تهی دستند
2- ای که دستت میرسد کاری بکن / پیش از آن کز تو نیاید هیچ کار
3- مطرب عشق عجب ساز و نوایی دارد / نقش هر نغمه که زد راه به جایی دارد
4- بوی جوی مولیان آید همی / یاد یار مهربان آید همی
37-در دو بیت زیر چند تشبیه وجود دارد؟
«شب افروزی چو مهتاب جوانی/ سیه چشمی چو آب زندگانی
دو شکّر چون عقیق آب داده/ دو گیسو چون کمند تاب داده»
1- دو 2- سه 3- چهار 4- پنج
38-در کدام گزینه آرایهی استعاره وجود دارد؟
1- سرو او از غم جانکاه خمید 2- نرگس چشمش مروارید اشک میریزد.
3- من داستان شیرین را خواندهام 4-چراغ دانش را در خانه دل بر افروخت
39-در کدام گزینه تشخیص یا انسان انگاری به کار رفته است؟
1- سر آن ندارد امشب که برآید آفتابی / چه خیالها گذر کرد و گذر نکرد خوابی
2-گل بخندید و باغ شد پدرام / ای خوشا جهان در این هنگام
3-دوستان شرح پریشانی من گوش کنید / داستان غم تنهایی من گوش کنید
4-پیکرتراش پیرم و با تیشهی خیال / یک شب تو را ز مرمر شعر آفریدهام
40-در کدام گزینه کنایه به کار نرفته است؟
1-هنوز از دهن بوی شیر آیدش / همی رای شمشیر و تیر آیدش
2-از مکافات عمل غافل مشو / گندم از گندم بروید جو ز جو
3-یکی قطره باران ز ابری چکید / خجل شد چو پهنای دریا بدید
4-حافظ نه حدّ ماست چنین لافها زدن / پای از گلیم خویش، چرا بیشتر کشیم
41-کدام عبارت مسجّع است؟
1- بر ظاهرش عیبی نمیبینم و باطنش را هم تشخیص نمیدهم.
2- قیمت شکر نه از نی است؛ بلکه آن خود خاصیّت آن است.
3- شاگرد بی ارادت عاشق بی زراست و عالم بی عمل درخت بی بر و زاهد بی علم خانهی بی در.
4- الهی، در دلهای ما جز تخم محبّت خود مکار و بر جانهای ما جز مرحمت خود را رقم نزن.
42-در رباعی زیر، کدام آرایه بر زیبایی آن افزوده است و برجستگی دارد؟
«نیکــی و بـدی که در نهاد بـشر است / شادی و غمی که در قضـا و قدر است
با چــرخ مکن حواله، کاندر ره عـشق / چـرخ از تو هزار بار بیـچارهتر است»
1- تلمیح 2- تشبیه 3- کنایه 4- تضاد
43-در بیت زیر کدام آرایه به کار نرفته است؟
«به ترانههای شیرین، به بهانههای رنگین / بکشید سوی خانه، مه خوب خوش لقا را»
1- واج آرایی 2- تضاد 3- حسآمیزی 4- استعاره
44- در بیت زیر کدام واژه ایهام( دارای دومعنی) دارد؟
«حافظ از بهر تو آمد سوی اقلیم وجود / قدمی نه به وداعش که روان خواهد شد»
1- قدم 2- روان 3- وداع 4- اقلیم
45- در کدام بیت اغراق وجود ندارد؟
1- آه سعدی اثر کند در سنگ / نکند در تو سنگدل تأثیر
2- بگذار تا بگریم چون ابر در بهاران / کز سنگ ناله خیزد روز وداع یاران
3- مَنعم مکن از دیدن قد و رخ و چشمش/ من انس به سرو و گل و بادام گرفتم
4- «من زنی را دیدم نور در هاون می کوبید/ من گدایی را دیدم در به در می فت آواز چکاوک میخواست/ من قطاری دیدم روشنایی می برد.»
46-در کدام بیت تشبیه وجود ندارد؟
1-در جهان نتوان اگر مردانه زیست/ همچو مردان جان سپردن زندگی است
2- از ولای دودمانش زندهام/ در جهان مثل گهر تا بندهام
3- انیس گنج تنهایی کتاب است/ فروغ صبح دانایی کتاب است
4- به هر یک زین مقاصد چون نهی گوش/ مکن از مقصد اصلی فراموش
47- در بیت «چشمههای خروشان تو را میشناسد/ موج های پریشان تو را میشناسند»کدام آرایه وجود دارد؟
1- تشبیه 2- تشخیص 3- تلمیح 4- سجع
48- بیت زیر به چه واقعهای تلمیح دارد؟
« حرام گشت به یغما بهشت روی تو روزی / که دل به گندم آدم فریب خال تو بستم»
1- اشاره به داستان حضرت یوسف(ع) دارد. 2- اشاره به داستان بیژن و منیژه دارد.
3- اشاره به خوردن میوهی ممنوعه و اخراج آدم از بهشت دارد. 4- اشاره به خلقت آدم و حوا دارد.
49-در بیت زیر چه آرایهای وجود دارد؟
« ریاست به دست کسانی خطاست / که از دستشان دستها برخداست»
1-جناس 2- واجآرایی 3- تضاد 4- جان بخشی
50- کدام آرایه بر زیبایی وتأثیر بیت زیر افزوده است؟
« یاد از این مرغ گرفتار کنید ای مرغان / چو تماشای گل و لاله و شمشاد کنید »
1- مراعات نظیر 2- تمثیل 3- تشبیه 4- تضاد
تندرست باشید.